Sposoby przeciwdziałania zagrożeniom patologiami wśród młodzieży

 

Bogusław Dziedzic


Sposoby przeciwdziałania zagrożeniom patologiami wśród młodzieży

Występujące zagrożenia i ich przyczyny w świetle literatury.
Analiza zagrożeń dla uczniów naszej szkoły w świetle badań oraz sposoby przeciwdziałania zagrożeniom w internacie oraz procedury postępowania
w sytuacjach problemowych.
Literatura

Ad 1.
Wśród różnorodnych przejawów demoralizacji za najbardziej  zagrażające zdrowiu i prawidłowemu rozwojowi dzieci i młodzieży uznaje się narkomanię, alkoholizm i prostytucję. Są to zjawiska, wobec których żaden dorosły nie powinien pozostawać obojętny, zwłaszcza, że zachowania ryzykowne dzieci i młodzieży najczęściej ze sobą współwystępują. Picie alkoholu czy odurzanie się narkotykami współwystępuje z zachowaniami agresywnymi, przestępczymi, wczesną inicjacją seksualną. Wszystkie te czynniki mogą być przyczyną nawiązywania kontaktów z grupami przestępczymi, a w dalszej kolejności popełniania przestępstw.
Z perspektywy psychospołecznej u młodzieży w wieku 15 - 20 lat dokonują się najważniejsze zmiany w zakresie obrazu siebie, formowane są nowe wzorce relacji interpersonalnych, wzrasta liczba i jakość nowych doświadczeń osobistych i społecznych, a okres dojrzewania stanowi szczególną fazę w życiu człowieka. Okres dojrzewania można podzielić na różne stadia rozwojowe.
Wśród nich możemy wyróżnić dwie fazy:
pełną adolescencję (orientacyjnie: między 12 a 17 rokiem życia) nasila się tendencja do uniezależnienia od rodziców. Przy podejmowaniu decyzji ważniejsi stają się rówieśnicy. Następują gwałtowne zmiany w sferze życia emocjonalnego (intensywne i labilne). Pojawia się arogancja, buntowniczość i lekceważenie autorytetów. Wzmacniają się mechanizmy obronne, doskonali racjonalizacja, intensyfikuje wymiar życia heteroseksualnego;
późną adolescencję (orientacyjnie między 17 a 20 rokiem życia) następuje konsolidacja życia psychicznego, zakończeniu ulega proces identyfikacji psychoseksualnej, dalszej przebudowie ulegają relacje z rodzicami i rówieśnikami a ich celem jest dążenie do pełnego partnerstwa. 
Mówiąc o dojrzewaniu jako drodze do dorosłości, wskazuje się na kilka podstawowych celów jakie młody człowiek osiąga w tym okresie życia. Są to:
- doświadczenie fizycznej dojrzałości seksualnej.
- rozwijanie własnej tożsamości,
- kształtowanie zobowiązań społecznych,
- uzyskanie autonomii,
- wyrastanie z egocentryzmu,
- reorganizacja systemu wartości.
Okres dojrzewania nie jest biernym oczekiwaniem na dorosłość i dojrzałość. W tej fazie życia młodzi ludzie są bardzo aktywni, eksperymentują z nowymi zachowaniami, poszukują nowych ról, nabywają nowych doświadczeń, wypełniają nowe zadania. W procesie tym niezwykle ważną rolę odgrywają osoby dorosłe a zwłaszcza rodzice i nauczyciele.
     Wszelkie niedostatki w procesie wychowania przejawiające się w uniemożliwieniu wychowankowi konstruktywnego zaspokajania potrzeb rozwojowych, prowadzą w konsekwencji do zaburzeń w jego zachowaniu. Są to wszystkie zachowania odbiegające od powszechnie przyjmowanych norm społecznych, prawnych, obyczajowych i zdrowotnych. Zalicza się więc tutaj używanie alkoholu i innych środków odurzających, przedwczesne stosunki seksualne, agresję wobec otoczenia i wobec siebie, brak poczucia sensu życia, niewłaściwą dietę.
     Używanie środków odurzających jest jednym z zachowań jakie pomagają nastolatkom (ich zdaniem) radzić sobie z przeżywanymi trudnościami rozwojowymi.
     Najczęstszymi przyczynami sięgania młodzieży po środki odurzające są:
- niedojrzałość emocjonalna i psychoseksualna, związane z dużymi wahaniami nastroju, podatnością na załamania, trudnościami identyfikacji psychoseksualnej, frustracjami wynikającymi z podej­mowania odpowiedzialnych ról społecznych;
- nastawienie narcystyczne, przejawiające się w koncentracji na własnych przeżyciach i doznaniach, prowadzące do bolesnego przeżywania rozbieżności między własnymi opiniami a percepcją otoczenia;
- słaby system kontroli wewnętrznej, współwystępujący z negaty­wizmem i buntem wobec kontroli zewnętrznej, prowokujący podejmowanie działań nieprzemyślanych i ryzykownych;
- wygórowane wymagania wobec siebie i otoczenia oraz oczekiwanie natychmiastowego zaspokajania swoich potrzeb;
- destrukcyjna rozbieżność między ambicjami, celami i oczekiwaniami osób znaczących
a realistycznymi możliwościami i faktycznymi osiągnięciami;
- trudności w kontaktach interpersonalnych z jednoczesną silną potrzebą przynależności
i zainteresowania ze strony otoczenia;
- duże napięcie wewnętrzne, niepokój, niska tolerancja na frustracje i współwystępujące z tym mechanizmy obronne;
- silna potrzeba poznawcza, prowadząca do poszukiwania silnych wrażeń i eksperymentowania z tym, co nowe i nieznane;
- kryzysy egzystencjalne oraz brak poczucia sensu życia.

Ad 2.
W ramach badania jakości pracy naszej szkoły zostały przeprowadzone badania dotyczące bezpieczeństwa uczniów w szkole oraz internacie. Za badań tych wynika, ze ponad połowa uczniów ma za sobą inicjacje alkoholową, ok. 1/3 pali papierosy, a 5 % zażywała narkotyki. Blisko połowa badanych uczniów spotkała się z agresją i przemocą , w szczególności z agresją słowną i kradzieżami, pobiciami i wyłudzaniem pieniędzy. Ponad połowa uczniów przyznała się do wagarów, co potwierdza analiza frekwencji w poszczególnych klasach.
     Z ankiety przeprowadzonej wśród nauczycieli i wychowawców internatu wynika, że największymi problemami, które budzą niepokój są:
nadużywanie alkoholu i palenie papierosów
przemoc wśród uczniów,
niska kultura osobista,
wulgaryzmy,
wagary,
brak motywacji do nauki,
Podobnie postrzegają zagrożenia nauczyciele i rodzice. Według nich najważniejsze problemy, z którymi spotyka się młodzież to:
sięganie po alkohol,
zachowanie agresywne,
wagary i lekceważenie nauki,
brak bezpieczeństwa w internacie i w drodze do i ze szkoły.
Internat jako integralna część szkoły ma obowiązek przeciwdziałać pojawiającym się zagrożeniom dla prawidłowego rozwoju swoich wychowanków. Działania te zawarte są w przyjętym do realizacji Szkolnym Programie profilaktyki. Oprócz zadań wymienionych w planie profilaktycznym należy zwrócić uwagę na bardzo istotne elementy w pracy z młodzieżą, które mają duży wpływ na skuteczność prowadzonej profilaktyki.
W pracy profilaktycznej istotne znaczenie może mieć dobrze pracujący i współdziałający ze sobą zespół wychowawców i sami wychowankowie skupieni w szeroko pojętym samorządzie młodzieży, który powinien być podstawa systemu wychowania. Praca w samorządzie powinna być programowana, planowana i realizowana w samorządowych sekcjach takich jak: sanitarno – porządkowa, socjalno – bytowa, kształceniowa, kulturalno – rozrywkowa i sportowo – turystyczna. Udział w wykonawstwie zadań powinni brać możliwie wszyscy wychowankowie, zarówno ci wzorowi jak i ci z trudnościami wychowawczymi lub innymi problemami. Udział młodzieży w pracach samorządu powinien być dostosowany do zainteresowań, predyspozycji i umiejętności poszczególnych wychowanków.
Proces wychowania internatowego i opiekuńcza działalność profilaktyczna przed zagrożeniami powinna mieć charakter zorganizowany, systematyczny, realizowany z młodzieżą i przy jej współudziale. Należy przy tym uwzględnić regulamin internatu, zarządzenia, codzienny rozkład dnia młodzieży, jej zajęcia obowiązkowe wynikające z procesu dydaktyczno – wychowawczego szkoły i placówki opiekuńczej oraz sposoby organizowania i spędzania czasu wolnego, a także inne zajęcia o charakterze pracy obowiązkowej.
Zorganizowany rytm życia młodzieży internatowej powinien zaczynać się poranną pobudką, wskazane byłoby organizowanie gimnastyki porannej, czynnościami sanitarno-porządkowymi dyktowanymi przez wymogi higieny osobistej i zbiorowej, pracy samoobsługowej na rzecz życia zbiorowego: mycie, wietrzenie pokoi, słanie łóżek, sprzątanie sypialni i porządkowanie miejsca wspólnego zamieszkania, dochodzą tutaj jeszcze obowiązki wynikające z harmonogramu dyżurów na stołówce, w poszczególnych grupach. W tym czasie wychowawca powinien być wśród młodzieży po to, aby widzieć ich zdyscyplinowanie i stan obecności wychowanków, stan ich zdrowia i kondycję psychofizyczną, zwłaszcza intelektualną – do pracy umysłowej w szkole lub praktykach. Najważniejszym zadaniem wychowawcy w tym czasie jest odprawienie wszystkich wychowanków do szkoły bądź innych zajęć obowiązkowych, po czym przegląd pomieszczeń internatu pod kątem oceny jego stanu sanitarno – porządkowego wraz ze sporządzeniem raportu.
Ważnym elementem jest kontakt wychowawcy ze szkołą, jest on konieczny z uwagi na świadomość młodzieży, że w dalszym ciągu jest pod opieką wychowawczą internatu, że się nią interesują i w szkole i poza nią. W pracy tej wychowawcę internatu może wesprzeć młodzież z sekcji kształceniowej.
Po zakończonych lekcjach wychowawca czeka na młodzież w internacie z obiadem, pomagają mu poszczególni wychowankowie pełniący dyżury na stołówce. Czas wolny po obiedzie aż do nauki własnej przeznaczony jest w internacie na odpoczynek, zajęcia rekreacyjne, prace w kołach zainteresowań czy ewentualne wyjście poza teren internatu, ale wyłącznie za zgodą wychowawcy i odnotowanym faktem w zeszycie wyjść. Jest to szczególnie newralgiczny punkt w ciągłości opieki wychowawczej w internacie, gdyż w tym czasie wychowankowie pozostają poza kontrolą wychowawcy i mogą ulegać różnym negatywnym wpływom osób czy grup. Dlatego ważne jest, aby wychowawcy systematycznie i wnikliwie kontrolowali powroty młodzieży do internatu, obserwowali ich zachowania, punktualność powrotów. Ważne jest również kontrolowanie osób postronnych i gości, którzy odwiedzają wychowanków, aby wyeliminować niebezpieczeństwo rozprowadzania środków odurzających.
Istotnym elementem pracy profilaktycznej w internacie jest częsty kontakt z rodzicami wychowanków. Odbywa się to poprzez wywiadówki, rozmowy telefoniczne, korespondencję, odwiedziny rodziców w internacie, wizyty wychowawców w domu rodzinnym.
Czas nauki własnej w internacie stanowi bardzo ważne dla procesu dydaktycznego szkoły obowiązkowe zajęcia dla wszystkich wychowanków. W organizowaniu ich pomaga wychowawcy młodzież, wyznaczeni dyżurujący sprawdzają listę obecności, pełnią dyżury podczas nauki własnej, wyznaczeni uczniowie organizują douczanie, pomoc koleżeńska dla kolegów, którzy maja trudności w nauce. Wszystko to ma na celu wyrobienie nawyku systematycznej nauki, ukazywania metod skutecznego uczenia się, wpływa profilaktycznie na bezpieczeństwo młodzieży i jej obecność w internacie w tym czasie.
Po nauce własnej i kolacji zorganizowany czas wolny najchętniej spędza młodzież w świetlicy. Są też wyjścia wychowanków indywidualne i grupowe. Czas wolny nie oznacza, że można nic nie robić, zadaniem wychowawcy jest w tym czasie zaoferować młodzieży różne formy aktywności, tak aby każdy wychowanek mógł wybrać sobie coś, co jest zgodne z jego zainteresowaniami i umiejętnościami. Mogą to być projekcje filmowe, zajęcia muzyczne, teatralne, warsztaty zajęciowe, zajęcia sportowe, rekreacyjne itp. Oczywiście wychowawca nie musi być specjalistą z wszystkich dziedzin i osobiście prowadzić wszystkich tych zajęć, ale powinien tworzyć warunki organizacyjne do zajęć, włączyć do zagospodarowywania czasu wolnego samorząd oraz poszczególnych wychowanków, którzy posiadają odpowiednie umiejętności i wiedzę.
Odpowiednio zorganizowany czas wolny wychowanków ma bardzo ważny walor profilaktyczny, gdyż wszelka działalność pozalekcyjna ujęta w szeroki program wychowania internatowego pochłaniają cały dzień wychowanka, całą jego umysłowość i temperament, co uniemożliwia angażowanie się w destruktywne i szkodliwe działania.
Przygotowanie do snu obejmuje toaletę wieczorna, przygotowanie łóżek do snu, sprawdzenie listy obecności wychowanków oraz egzekwowanie ciszy nocnej po 2200.
Wychowanek przypisany do wielorakich a strukturalnie zróżnicowanych, bardziej lub mniej sformalizowanych środowisk społecznych: rodzina, szkoła, internat, wchodzi w interakcje z innymi ich członkami, integruje się z nimi poprzez więź emocjonalną i kontakty interpersonalne. Im bardziej zróżnicowana sieć powiązań uczuciowych i pozytywnych kontaktów społecznych łączy ucznia z rodziną, szkołą, internatem, grupą rówieśnicza czy innym środowiskiem społecznym, tym bardziej prawidłowy jest jego dalszy psychofizyczny i społeczny rozwój osobowy. Większa też szansa uniknięcia trudności wychowawczych oraz zagrożeń czyhających na młodego człowieka. Niestety codzienność pokazuje nam, ze skala tych zagrożeń i uleganie im jest w polskim systemie szkolno-wychowawczym coraz większa. Wtedy gdy dochodzi do poważnych zagrożeń, nawet życia i zdrowia należy wdrożyć działania interwencyjne na terenie placówek szkolnych i wychowawczych. Temu celowi służy dokument opracowany przez MENiS, który ma pomóc nauczycielom, wychowawcom i pracownikom szkolnym reagować w takich przypadkach.
Procedury postępowania nauczycieli i metody współpracy szkół z policją w sytuacjach zagrożenia dzieci oraz młodzieży przestępczością i demoralizacją, w szczególności narkomanią, alkoholizmem i prostytucją
(jeden z modułów Krajowego Programu Zapobiegania Niedostosowaniu Społecznemu i Przestępczości wśród Dzieci i Młodzieży przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 13 stycznia 2004 roku).
    WSTĘP
    Wśród różnorodnych przejawów demoralizacji za najbardziej niepokojące i zagrażające zdrowiu dzieci i młodzieży uznaje się narkomanię, alkoholizm i prostytucję. Są to zjawiska, wobec których żaden dorosły nie powinien pozostawać obojętny, zwłaszcza, że zachowania ryzykowne dzieci i młodzieży najczęściej ze sobą współwystępują. Picie alkoholu czy odurzanie się narkotykami współwystępuje z zachowaniami agresywnymi, przestępczymi, wczesną inicjacją seksualną. Wszystkie te czynniki mogą być przyczyną nawiązywania kontaktów z grupami przestępczymi, a w dalszej kolejności popełniania przestępstw.
    Szczególny obowiązek reagowania na niepokojące sygnały zachowania uczniów spoczywa na nauczycielach. Szkoła, z racji powszechnego charakteru i funkcji jest terenem na którym w różnym stopniu i w różnej postaci, ujawniają się niemal wszystkie nurtujące młodzież problemy. Szkoła zobowiązana jest do wczesnego rozpoznawania niedostosowania społecznego i podejmowania stosownych oddziaływań wychowawczych, profilaktycznych, a wobec uczniów niedostosowanych - działań interwencyjnych.
    Na terenie szkoły dochodzi do zdarzeń, które bezpośrednio zagrażają bezpieczeństwu i zdrowiu (czasem nawet życiu) uczniów. Nauczyciel częstokroć czuje się osamotniony i bezradny w sytuacji, kiedy ma do czynienia z zachowaniem w żadnym stopniu nie mieszczącym się w regulaminie szkoły, a nierzadko będącym czynem karalnym lub przestępstwem.
    Właściwa, adekwatna do sytuacji reakcja wychowawcy, pedagoga, dyrektora oraz powiadomienie w razie potrzeby stosownych instytucji mogą w istotnym stopniu zwiększyć skuteczność oddziaływań. Bardzo ważne jest umiejętne, w pełni profesjonalne przeprowadzenie interwencji z zachowaniem wszelkich praw zarówno dzieci uczestniczących w zdarzeniu, jak i ich rodziców.
    W zależności od okoliczności zdarzeń, kategorii popełnionego czynu oraz wieku sprawców - postępowanie wobec ucznia będzie różne.
    CEL PROGRAMU

  1. Usprawnienie i zwiększenie trafności oraz skuteczności oddziaływań szkoły w sytuacjach zagrożenia dzieci i młodzieży przestępczością i demoralizacją.
  2. Wypracowanie metod współpracy szkoły z policją.

    Procedury postępowania nauczycieli w sytuacjach zagrożenia dzieci i młodzieży demoralizacją
    Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady postępowania policji z nieletnimi sprawcami czynów karalnych jest Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich.
    Policja zgodnie z art. 37 ustawy, w wypadkach nie cierpiących zwłoki zbiera i utrwala dowody czynów karalnych, w razie potrzeby dokonuje ujęcia nieletniego, a także wykonuje czynności zlecone przez sędziego rodzinnego.
    Dokumentem wewnętrznym uściślającym te zasady jest Zarządzenie nr 15/97 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 czerwca 1997 r. w sprawie form i metod działań policji w zakresie zapobiegania i zwalczania demoralizacji i przestępczości nieletnich. 1
    Do podejmowania działań interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych w szkole zobowiązuje Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem. W myśl tego dokumentu szkoły i placówki podejmują działania interwencyjne polegające na powiadomieniu rodziców i policji w sytuacjach kryzysowych, w szczególności, gdy dzieci i młodzież używają, posiadają lub rozprowadzają środki odurzające.
    W rozporządzeniu §10 zobowiązuje szkoły i placówki do opracowania, strategii działań wychowawczych i zapobiegawczych oraz interwencyjnych, wobec dzieci i młodzieży zagrożonej uzależnieniem.
    Działania interwencyjne.
I. W przypadku uzyskania informacji, że uczeń który, nie ukończył 18 lat, używa alkoholu lub innych środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, uprawia nierząd, bądź przejawia inne zachowania świadczące o demoralizacji, 2 nauczyciel powinien podjąć następujące kroki:

  1. Przekazać uzyskaną informację wychowawcy klasy.
  2. Wychowawca informuje o fakcie pedagoga/psychologa szkolnego i dyrektora szkoły.
  3. Wychowawca wzywa do szkoły rodziców (prawnych opiekunów) ucznia i przekazuje im uzyskaną informację. Przeprowadza rozmowę z rodzicami oraz z uczniem, w ich obecności. W przypadku potwierdzenia informacji, zobowiązuje ucznia do zaniechania negatywnego postępowania, rodziców zaś bezwzględnie do szczególnego nadzoru nad dzieckiem. W toku interwencji profilaktycznej może zaproponować rodzicom skierowanie dziecka do specjalistycznej placówki i udział dziecka w programie terapeutycznym.
  4. Jeżeli rodzice odmawiają współpracy lub nie stawiają się do szkoły, a nadal z wiarygodnych źródeł napływają informacje o przejawach demoralizacji ich dziecka, dyrektor szkoły pisemnie powiadamia o zaistniałej sytuacji sąd rodzinny lub policję (specjalistę ds. nieletnich).
  5. Podobnie, w sytuacji gdy, szkoła wykorzysta wszystkie dostępne jej środki oddziaływań wychowawczych, (rozmowa z rodzicami, ostrzeżenie ucznia, spotkania z pedagogiem, psychologiem, itp.), a ich zastosowanie nie przynosi oczekiwanych rezultatów, dyrektor szkoły powiadamia sąd rodzinny lub policję. Dalszy tok postępowania leży w kompetencji tych instytucji.
  6. Jeżeli zachowania świadczące o demoralizacji przejawia uczeń który ukończył 18 lat, a nie jest to udział w działalności grup przestępczych czy popełnienie przestępstwa, to postępowanie nauczyciela powinno być określone przez wewnętrzny regulamin szkoły.
  7. W przypadku uzyskania informacji o popełnieniu przez ucznia, który ukończył 17 lat, przestępstwa ściganego z urzędu lub jego udziału w działalności grup przestępczych, zgodnie z art. 304 § 2 kodeksu postępowania karnego, dyrektor szkoły jako przedstawiciel instytucji jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub policję.

 
II. W przypadku, gdy nauczyciel podejrzewa, że na terenie szkoły znajduje się uczeń będący pod wpływem alkoholu lub narkotyków powinien podjąć następujące kroki:

  1. Powiadamia o swoich przypuszczeniach wychowawcę klasy.
  2. Odizolowuje ucznia od reszty klasy, ale ze względów bezpieczeństwa nie pozostawia go samego; stwarza warunki, w których nie będzie zagrożone jego życie ani zdrowie.
  3. Wzywa lekarza w celu stwierdzenia stanu trzeźwości lub odurzenia, ewentualnie udzielenia pomocy medycznej.
  4. Zawiadamia o tym fakcie dyrektora szkoły oraz rodziców/opiekunów, których zobowiązuje do niezwłocznego odebrania ucznia ze szkoły. Gdy rodzice/opiekunowie odmówią odebrania dziecka, o pozostaniu ucznia w szkole, czy przewiezieniu do placówki służby zdrowia, albo przekazaniu go do dyspozycji funkcjonariuszom policji - decyduje lekarz, po ustaleniu aktualnego stanu zdrowia ucznia i w porozumieniu z dyrektorem szkoły/placówki.
  5. Dyrektor szkoły zawiadamia najbliższą jednostkę policji, gdy rodzice ucznia będącego pod wpływem alkoholu - odmawiają przyjścia do szkoły, a jest on agresywny, bądź swoim zachowaniem daje powód do zgorszenia albo zagraża życiu lub zdrowiu innych osób. W przypadku stwierdzenia stanu nietrzeźwości, 3 policja ma możliwość przewiezienia ucznia do izby wytrzeźwień, albo do policyjnych pomieszczeń dla osób zatrzymanych - na czas niezbędny do wytrzeźwienia (maksymalnie do 24 godzin). O fakcie umieszczenia zawiadamia się rodziców/opiekunów oraz sąd rodzinny jeśli uczeń nie ukończył 18 lat.
  6. Jeżeli powtarzają się przypadki, w których uczeń (przed ukończeniem 18 lat) znajduje się pod wpływem alkoholu lub narkotyków na terenie szkoły, to dyrektor szkoły ma obowiązek powiadomienia o tym policji (specjalisty ds. nieletnich) lub sądu rodzinnego.
  7. Spożywanie alkoholu na terenie szkoły przez ucznia, który ukończył 17 lat, stanowi wykroczenie z art. 431 ust. 1 Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Należy o tym fakcie powiadomić policję. Dalszy tok postępowania leży w kompetencji tej instytucji.

 
III. W przypadku, gdy nauczyciel znajduje na terenie szkoły substancję przypominającą wyglądem narkotyk powinien podjąć następujące kroki:

  1. Nauczyciel zachowując środki ostrożności zabezpiecza substancję przed dostępem do niej osób niepowołanych oraz ewentualnym jej zniszczeniem do czasu przyjazdu policji, próbuje (o ile to jest możliwe w zakresie działań pedagogicznych) ustalić, do kogo znaleziona substancja należy.
  2. Powiadamia o zaistniałym zdarzeniu dyrektora szkoły wzywa policję.
  3. Po przyjeździe policji niezwłocznie przekazuje zabezpieczoną substancję i przekazuje informacje dotyczące szczegółów zdarzenia.

 
IV. W przypadku, gdy nauczyciel podejrzewa, że uczeń posiada przy sobie substancję przypominającą narkotyk, powinien podjąć następujące kroki:

  1. Nauczyciel w obecności innej osoby (wychowawca, pedagog, dyrektor, itp.) ma prawo żądać, aby uczeń przekazał mu tę substancję, pokazał zawartość torby szkolnej oraz kieszeni (we własnej odzieży), ew. innych przedmiotów budzących podejrzenie co do ich związku z poszukiwaną substancją. Nauczyciel nie ma prawa samodzielnie wykonać czynności przeszukania odzieży ani teczki ucznia - jest to czynność zastrzeżona wyłącznie dla policji.
  2. O swoich spostrzeżeniach powiadamia dyrektora szkoły oraz rodziców/opiekunów ucznia i wzywa ich do natychmiastowego stawiennictwa.
  3. W przypadku, gdy uczeń, mimo wezwania, odmawia przekazania nauczycielowi substancji i pokazania zawartości teczki, dyrektor szkoły wzywa policję, która przeszukuje odzież i przedmioty należące do ucznia oraz zabezpiecza znalezioną substancję i zabiera ją do ekspertyzy.
  4. Jeżeli uczeń wyda substancję dobrowolnie, nauczyciel, po odpowiednim zabezpieczeniu, zobowiązany jest bezzwłocznie przekazać ją do jednostki policji. Wcześniej próbuje ustalić, w jaki sposób i od kogo, uczeń nabył substancję. Całe zdarzenie nauczyciel dokumentuje, sporządzając możliwie dokładną notatkę z ustaleń wraz ze swoimi spostrzeżeniami.

    UWAGA:
    Zgodnie z przepisami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - w Polsce karalne jest:
posiadanie każdej ilości środków odurzających lub substancji psychotropowych;
wprowadzanie do obrotu środków odurzających;
udzielanie innej osobie, ułatwianie lub umożliwianie ich użycia oraz nakłanianie do użycia;
wytwarzanie i przetwarzanie środków odurzających.
    Każde z wymienionych zachowań jest czynem karalnym w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, jeśli sprawcą jest uczeń, który ukończył 13 lat a nie ukończył 17 lat.
    Z przestępstwem mamy do czynienia jeżeli któryś z wymienionych czynów popełni uczeń, po ukończeniu 17 lat. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
    Jeżeli przestępstwo ma miejsce na terenie szkoły, należy wezwać policję.
W każdym przypadku popełnienia czynu karalnego przez ucznia, który nie ukończył 17 lat należy zawiadomić policję lub sąd rodzinny, a w przypadku popełnienia przestępstwa przez ucznia, który ukończył 17 rok życia prokuratora lub policję (art. 4 Upn i art. 304 Kpk).
V. Postępowanie wobec ucznia - sprawcy czynu karalnego lub przestępstwa:
- niezwłoczne powiadomienie dyrektora szkoły,
- ustalenie okoliczności czynu i ewentualnych świadków zdarzenia,
- przekazanie sprawcy (o ile jest znany i przebywa na terenie szkoły) dyrektorowi szkoły, lub pedagogowi szkolnemu pod opiekę,
- powiadomienie rodziców ucznia-sprawcy,
- niezwłoczne powiadomienie policji w przypadku gdy sprawa jest poważna (rozbój, uszkodzenie ciała, itp.), lub sprawca nie jest uczniem szkoły i jego tożsamość nie jest nikomu znana,
- zabezpieczenie ewentualnych dowodów przestępstwa, lub przedmiotów pochodzących z przestępstwa i przekazanie ich policji (np. sprawca rozboju na terenie szkoły używa noża i uciekając porzuca go lub porzuca jakiś przedmiot pochodzący z kradzieży).
 
VI. Postępowanie nauczyciela wobec ucznia, który stał się ofiarą czynu karalnego
- udzielenia pierwszej pomocy (przedmedycznej), bądź zapewnienia jej udzielenia poprzez wezwanie lekarza w przypadku kiedy ofiara doznała obrażeń,
- niezwłoczne powiadomienie dyrektora szkoły,
- powiadomienie rodziców ucznia,
- niezwłoczne wezwanie policji w przypadku, kiedy istnieje konieczność profesjonalnego zabezpieczenia śladów przestępstwa, ustalenia okoliczności i ewentualnych świadków zdarzenia.
    W przypadku znalezienia na terenie szkoły broni, materiałów wybuchowych, innych niebezpiecznych substancji lub przedmiotów, należy zapewnić bezpieczeństwo przebywającym na terenie szkoły osobom, uniemożliwić dostęp osób postronnych do tych przedmiotów i wezwać policję - tel. 997 lub 112.
    Metody współpracy szkoły z policją
    W ramach długofalowej pracy profilaktyczno - wychowawczej szkoła i policja utrzymują stałą, bieżącą współpracę w zakresie profilaktyki zagrożeń.
    Koordynatorami współpracy powinni być: pedagog/psycholog szkolny oraz specjalista ds. nieletnich i patologii właściwej jednostki policji.
    Do współpracy ze szkołą zobowiązany jest także dzielnicowy, w rejonie którego znajduje się szkoła/placówka.
    Pracownicy szkoły wyznaczeni do współpracy z policją, specjaliści ds. nieletnich i patologii oraz dzielnicowi powinni wspólnie ustalić wzajemnie zasady kontaktu, by móc na bieżąco wymieniać informacje i rozwiązywać problemy związane z bezpieczeństwem i dobrem uczniów.
    W ramach współpracy policji ze szkołą organizuje się:
- spotkania pedagogów szkolnych, nauczycieli, dyrektorów szkół z zaproszonymi specjalistami ds. nieletnich i patologii, podejmujące tematykę zagrożeń przestępczością oraz demoralizacją dzieci i młodzieży w środowisku lokalnym,
- spotkania tematyczne młodzieży szkolnej z udziałem policjantów m.in. na temat odpowiedzialności nieletnich za popełniane czyny karalne, prawnych aspektów narkomanii, wychowania w trzeźwości itp. oraz z młodszymi uczniami, na temat zasad bezpieczeństwa, zachowań ryzykownych oraz sposobów unikania zagrożeń,
- informowanie policji o zdarzeniach na terenie szkoły wypełniających znamiona przestępstwa, stanowiących zagrożenie dla życia i zdrowia uczniów oraz przejawach demoralizacji dzieci i młodzieży,
- udzielanie przez policję pomocy szkole w rozwiązywaniu trudnych, mogących mieć podłoże przestępcze problemów, które zaistniały na terenie szkoły,
- wspólny - szkoły i policji - udział w lokalnych programach profilaktycznych związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom oraz zapobieganiem demoralizacji i przestępczości nieletnich.
    UWAGA:
    Policja powinna być wzywana do szkoły w sytuacjach, o których mowa w "Procedurach (...)" albo, gdy wyczerpane zostaną środki możliwe do zastosowania przez szkołę w określonej sytuacji, w których obecność policji jest konieczna.
    Każda, dotycząca uczniów wizyta policjanta w szkole, powinna być wcześniej zasygnalizowana dyrektorowi, lub uzgodniona z innym pracownikiem szkoły.
    Podstawy prawne stosowanych procedur:

  1. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich /Dz. U. z 1982 r. Nr 35 poz. 228 z p. zm. - tekst jednolity Dz. z 2002 r. Nr 11 poz. 109 z / oraz przepisy wykonawcze w związku z ustawą /.
  2. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz. U. Nr 35, poz. 230 z p. zm./
  3. Ustawa z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii /Dz. U. z 2003 r. Nr  24, poz. 198/.
  4. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz. U. Nr 30 poz. 179 z późn. zm./
  5. Zarządzenie Nr 15/97 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 czerwca 1997 r. w sprawie form i metod działań policji w zakresie zapobiegania i zwalczania demoralizacji i przestępczości nieletnich.
  6. Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty /Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 z późn. zm./
  7. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i sportu z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem /Dz. U. Nr 26, poz. 226/.

 

Ad. 3
Literatura:

  1.      Szymańska J., Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki. Warszawa, CMPP-P MEN 2000.
  2.      Gaś Z. B., Profilaktyka uzależnień, Warszawa, WSiP 1993.
  3.      Makowski A., Niedostosowanie społeczne młodzieży i jej resocjalizacja. Warszawa PWN 1994.
  4.      Procedury postępowania nauczycieli i metody współpracy szkół z policją w sytuacjach zagrożenia dzieci oraz młodzieży przestępczością i demoralizacją, w szczególności narkomanią, alkoholizmem i prostytucją(jeden z modułów Krajowego Programu Zapobiegania Niedostosowaniu Społecznemu i Przestępczości wśród Dzieci i Młodzieży przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 13 stycznia 2004 roku).

 

 

Default Template for Easy Text To HTML Converter